Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 13 november 2019

Het grote gevaar voor onze stad – stadsbegroting 2019

Fractievoorzitter Tobias van Elferen voert het woord tijdens de behandeling van de begroting voor 2020. Over de échte uitdagingen voor Nijmegen.

Voorzitter,

Een groot gevaar bedreigt deze gemeente. Een groot gevaar hangt boven deze raad. 

Maar dat verbaast u niet. Deze week konden we in de krant lezen: het stadsbestuur moet bezuinigen en daar praten we vanavond over. En u vindt daar allemaal wat van, getuige de tegenbegroting die we hebben gezien en de pakken moties en amendementen die u heeft aangekondigd.

Grote gevaren, zo lijkt de dankbare inspiratie te zijn, die onze gemeente bedreigen.

Maar mag ik u een beeld voorhouden? Een kleine röntgenfoto van de gemeente? Wat blote feiten, waarvan de politieke duiding kan verschillen, van partij tot partij?

De algemene waardering van bezoekers voor de Nijmeegse binnenstad is gestegen, naar 7,7. Dat is het hoogste cijfer sinds de start van de peilingen onder bezoekers in 1996.

Op de ranglijst voor woonaantrekkelijkheid (Atlas voor gemeenten) staat Nijmegen op de 7e plaats. Dat is hoger dan alle andere steden in onze vaste set van benchmarksteden. 

Het aantal banen is sterk gestegen (+ circa 3.000), waarmee het aantal banen voor het eerst sinds 2011 weer boven de 100.000 uitkomt (100.580). De groei van het aantal banen speelt zich af in bijna alle sectoren. Ook het aantal vestigingen van bedrijven en instellingen in Nijmegen is sterk gegroeid, van ruim 14.500 in 2017 naar ruim 15.500.

Ik had ook nog cijfers voor u over duurzaamheid, maar come on! We zijn Nijmegen. Dat we daarin voorop lopen wist u al.

En dit allemaal tegen de achtergrond van de hoogste koopkracht en BBP in decennia.

En toch blijft er een groot gevaar boven deze gemeenteraad hangen. 

Ik zal u er twee voorbeelden van geven: De VVD organiseert een bewonersavond over de 17 seconden die het langer gaat duren om in het Nijmeegse centrum te komen vanaf Neerbosch over de Graafseweg. En VoorNijmegen.Nu is al maanden druk met de 5 cent die de plastic-verzamelzak meer gaat kosten. 

Nu, hoor ik u zeggen? Zijn dat dan geen echte problemen? Zijn ze voor D66 dan te klein om het over te hebben? Maar natuurlijk niet. Geen probleem is te klein om niet onderdeel van onze beraadslagingen te mogen zijn. 

Al was het maar omdat precies díe dingen die u noemt, door ons als raad makkelijk te beïnvloeden zijn. In de ogen van de timmerman, zijn veel problemen met een hamer op te lossen.

Het echte gevaar, waar wij elkaar aan blootstellen, is het vergeten waar de grote problemen van de stad uit bestaan. Moeilijke problemen met moeilijke oplossingen. Ik durf te zeggen dat zelfs de door het Rijk opgelegde bezuinigingen in dat licht eenvoudige opgaves lijken. 

Ik noem er u drie:

Uitdaging 1: Bouwen en wonen

Onze stad groeit als kool, maar het is niet genoeg. Meer mensen willen naar onze stad komen en meer mensen willen doorstromen binnen onze stad. De enorme ambities van het college om honderden middeldure en honderden sociale woningen op te leveren staan onder druk. De stikstofproblematiek en een mogelijke nieuwe recessie zijn bedreigingen waar we op moeten handelen in 2020.

Ook financieel is bouwen van het allergrootste belang. De risico’s van onze stad zijn direct af te meten aan de openstaande bouwopgave in de Waalsprong. Tempo blijven maken daar, is even belangrijk als de door ons zo gewilde, en in 2020 gerealiseerde aanvulling van de saldireserve.

Maar vergis u niet, bouwen gaat niet alleen over of je snel genoeg in het huis van je dromen kunt wonen. Het gaat ook over een sociale ongedeelde stad: gemengde wijken komen langzamer tot stand als mensen opgesloten zitten in hun huis, omdat er geen grotere woning voor hen beschikbaar is. Onze eigen inzet als gemeente is dan ineens waardeloos geworden: we kunnen wel gemengd bouwen, maar de middengroepen kunnen er niet intrekken. Als we een sociale stad willen zijn, zou de woningbehoefte een primaire plaats moeten hebben.

Uitdaging 2: Economische groei

Onze stad moet aantrekkelijk zijn. In onze stad moet je kunnen werken. En onze stad doet het vast fantastisch, maar moet zich ook voorbereiden op slechtere tijden. 

In mijn bijdrage in september wees ik al op het ondernemersfonds. We mogen niet vergeten dat dit fonds een compensatie is voor de hoge lasten voor bedrijven in onze stad, waarmee waardevolle inzet wordt gepleegd op de werklocaties. Om het concreet te maken: op bedrijventerreinen wordt met dit fonds gewerkt aan samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van duurzame inkoop of energieopwekking. In ons amendement draaien we een bezuiniging daarop van het college dus ook terug. 

Voorts kunnen we, nu de zon nog een jaartje economisch schijnt, ook wel eens iets doen aan ons imago. Met de forse inzet van dit college haalden we zoals gezegd de afgelopen jaren al 1000 bedrijven naar onze stad, maar het kan beter. Het stigma van Nijmegen als gemeente waar het lastig ondernemen is breken we in 2020 verder af door de OZB voor bedrijfspanden te verlagen. Een grote stap, wat mij betreft, voor een belasting die de afgelopen jaren slechts leek te kunnen stijgen.

Uiteindelijk is economische groei geen doel op zich. Het is een middel om werknemers meer zeggenschap te geven, werkzoekenden van de bank af te krijgen en de stad te laten bloeien. Laten we vandaag verder gaan in het vaststellen dat die bedrijvigheid voor Nijmegen cruciaal is. 

Uitdaging 3: De ongedeelde stad

Ik start met een persoonlijke ontboezeming: een van de belangrijkste elementen in de coalitievorming, vond ik de mate waarin we de stad verbinden. De SP, al jaren bij de gemeenteraadsverkiezingen de grootste in de meeste wijken van Lindenholt en Dukenburg en D66 en GroenLinks, die aan deze kant van het kanaal in de meeste wijken de grootste zijn.

Vorig jaar wees ik al op de gedeelde waarden die wij erkennen. Ik haalde de filosoof Berlin aan die stelt dat positieve vrijheid draait om de vrijheid te kunnen worden wat je kunt zijn.

En ik stel vast dat Nijmegen hier een enorme uitdaging heeft. Het Maas-Waalkanaal is, op enkele wijken en natuurlijk vele individuen na, een messcherpe scheiding in achtergronden, problemen en kansen van Nijmegenaren. D66 vindt in deze coalitie sterke partners in GL en SP. Voor mij gaat het dan om activeren, denkt u daarbij aan het 65plus-busabonnement dat nu voor alle minima beschikbaar komt, en versterken: de reden dat we de CAZ-bijdrage op peil houden en de bijzondere bijstand willen indexeren. Maar belangrijker dan dat alles vind ik ons onderwijsachterstandenbeleid. Een indexering van de bijstand of een goedkoop kaartje bij de bus, het kan allemaal niet tippen aan het vroeg opsporen van taalachterstanden. Kinderen die opgroeien in gezinnen waar vier generaties werkloosheid de norm is, verdienen onze steun en ons aanpakken. Worden wie je kunt zijn, daar gaat het om.

Voorzitter,

Daarmee ontstaat ook tot slot mijn grootste oproep aan mijn collega’s. Ik wil met u geen discussie voeren over marginale of elementaire onderwerpen. Maar ik wil wel met u een stap terug doen, en kijken naar de stad die wij koesteren. Er staat ons werk te doen, om de grote uitdagingen van 2020 en verder aan te gaan. We moeten ons niet laten gijzelen door de opgelegde bezuinigingen en de bijbehorende welles en nietes over 1% van de begroting, maar we moeten het aandurven om de grote thema’s te benoemen. 

Voor D66 zijn drie grote thema’s geborgd in enkele uitgangspunten van onze coalitie: Een stad voor iedereen, die aantrekkelijk is om in te wonen en te werken.

Doet u alstublieft mee met mij. 

En dan heb ik het niet over dat ik denk dat u het met mij eens zou moeten zijn. Alstublieft zeg, er zijn genoeg dingen waar ik zelf niet eens mee in zou stemmen als ik in de oppositie zou zitten; dat is het mooie aan coalitie- en oppositie politiek.

Nee. ik vraag u mee te doen met de stap terug. Als gemeenteraad vertellen waar we heen willen met de stad, zodat we “het grote gevaar”, of liever “het eeuwige genuil” onze blik op de échte uitdagingen niet laten vertroebelen.

 

Tobias van Elferen

Fractievoorzitter D66 Nijmegen